Tag Archives: tuyến yên

Khái quát những hormone chủ yếu của động vật có xương sống

Phùng Trung Hùng – Nguyễn Thị Huyền Trang – Nguyễn Phước Long

Tác động tại mô đích:

Hormone là từ được Starling đề xuất năm 1909 để chỉ thị cho secretin được tiết ra từ ruột và đi vào mạch máu để phân biệt với các chất chế tiết từ tế bào tuyến vào các cơ quan của cơ thể (exocrine) qua một ống tuyến. Bảng phân loại trên là cách phân chia theo vị trí hormone mà người ta đã biết cho đến nay, có thể có nhiều cách phân loại hormone. Chẳng hạn như phân chia các hormone theo cấu trúc hóa học: 1) hormone dẫn xuất từ amino acid: các hormone nhóm này có thể như dopamine, catecholamine, và thyroid hormone; (2) neuropeptides phân tử khối nhỏ: như gonadotropin-releasing hormone (GnRH), thyrotropin-releasing hormone (TRH), somatostatin, và vasopressin; (3) proteins phân tử khối lớn: như insulin, luteinizing hormone (LH), và PTH hormone loại này được sản xuất từ các tuyến nội tiết cổ điển; (4) steroid hormones: như cortisol và estrogentổng hợp từ những tiền chất có cấu trúc cơ bản từ vòng cholesterol hay còn gọi là cyclopentanoperhydrophenanthren; và (5) các chất dẫn xuất từ vitamin: như retinoids (vitamin A) và vitamin D. Một số peptide growth factors, tác động cục bộ có thể chia xẻ tác động với những hormone này. Theo một qui luật chung, các dẫn chất của amino acid tương tác với các thụ thể trên bề mặt màng bào tương. Steroids, thyroid hormones, vitamin D, và retinoids là những phân tử ưa mỡ tương tác với thụ thể hòa tan trong bào tương (cortisol) hay hiện diện trong dịch nhân (T3, estrogen).

Hình 31.1: vị trí tác động của hormone và các chất tuong tự tại thụ thể tích hợp trên màng bào tuong. Activin/MIS/BMP: activin/mullerian inhibition substance/bone morphogenic proteins; PRL:prolactin; IGF-1: insulin like growth factor-1. Lưu ý điểm chung trong hoạt động của hormones và các chất tuong tự là hướng tới một gene đích sau khi khởi động lộ trình tín hiệu (xem kỹ mô tả các lộ trình tín hiệu trong bài lộ trình tín hiệu).

Hình 31.2: vị trí tác động tại thụ thể nội bào của steroid hormone. Steroid hormone xâm nhập tế bào xuyên qua hai lớp phospholipid, gắn với thụ thể lưu hành nội bào và chịu tác động của quá trình chaperon, phức hợp SH+thụ thể gắn vào một đoạn DNA là gen mã hóa của một protein, chuyển mã tạo mRNA, dịch mã tạo thành protein đặc hiệu.

Hình 31.3: cơ chế tác động của hai loại hormone có thụ thể lưu hành nội bào. Thụ thể steroid hormone chịu quá trình chaperon trong khi thụ thể thyroid hormone & Retinoids không qua quá trình này. HSP: heat shock protein, HRE: hormone response elelment, RX: retinoid bất kỳ nào đó.

Như vậy hiệu ứng sinh học của hormone chỉ bộc lộ khi tương tác với thụ thể của nó ở mô đích, để đạt được hiệu quả này hormone và đối tác của nó (thụ thể, lộ trình tín hiệu) phải thỏa đáp những điều kiện sau:1) hormone toàn vẹn hoặc có biến đổi cấu trúc trong quá trình biểu hiện nhưng biến đổi đó không làm hormone mất tính chất gắn kết được với thụ thể, 2) thụ thể phải tiếp nhận được hormone (ligand), 3) không có đột biến bất kỳ gen mã hóa protein nào của lộ trình tín hiệu.

Điều tiết hạ đồi-tuyến yên- tuyến nội tiết ngoại vi

Hình 31.4: cơ chế phản hồi của tuyến sinh dục.

Xem toàn bộ bài viết và hình ảnh tại đây.