Tag Archives: cơ quan tiêu hóa

Hệ tiêu hoá – cơ quan đảm đương cho khẩu phần dinh dưỡng

Khi nhắc đến chuyện ăn uống của trẻ em, thường các con số cân đo đong đếm về số lượng thực phẩm hàng ngày sẽ được dùng để đánh giá về chuyện cung cấp dinh dưỡng cho bé có đầy đủ hay không.

Ví dụ như mỗi ngày ăn ba bữa, mỗi bữa một bát cháo đầy, mỗi ngày ba bình sữa, mỗi bình 240ml… Điều này hoàn toàn chính xác, nhưng không phải là điều chính xác duy nhất trong chuyện nuôi trẻ. Chỉ cần chú ý một chút, sẽ nhận ra, trẻ ăn cháo và uống sữa, nhưng cơ thể trẻ lại không có… khối cháo và khối sữa, mà có các mô, tế bào, khối cơ, khối xương… Có nghĩa là trẻ ăn thức ăn, nhưng cơ thể trẻ lại chỉ sử dụng chất dinh dưỡng. Vì vậy, nếu chỉ quan tâm đến số lượng hay chất lượng của thức ăn mà không chú ý đến hệ tiêu hoá, cơ quan biến thức ăn thành chất dinh dưỡng – thì chắc chắn mục tiêu cuối cùng của việc nuôi trẻ thật khó mà đạt được.

Các thức ăn và sữa mà trẻ ăn vào hàng ngày thực chất là một hỗn hợp các chất có dinh dưỡng và không dinh dưỡng trộn lẫn với nhau. Một chén cháo thịt heo nấu với rau dền sẽ chứa nước, tinh bột, protein thịt heo, protein gạo, các chuỗi chất béo dài ngắn, các vitamin, chất khoáng và chất xơ. Khi vào trong hệ tiêu hoá, các chất này sẽ được xay, nghiền, cắt, thuỷ phân… thành các dạng vật chất nhỏ xíu như axit amin, axit béo, glucose… và chính những chất nhỏ xíu này mới qua được ruột để đi vào trong máu. Điều này đồng nghĩa với chuyện nếu hệ tiêu hoá không làm việc, không có khả năng làm việc hoặc không… thèm làm việc, thì thức ăn có đi đến cuối ống tiêu hoá thì vẫn chỉ là thức ăn mà không có cách nào chui được vào trong máu để làm nguyên liệu cho việc xây dựng khối cơ, khối xương hay các cơ quan của cơ thể.

Đến đây thì hẳn ai cũng nhận ra một điều, trẻ có thể biếng ăn chỉ vì hệ tiêu hoá không làm việc, tức là không co bóp, không có đủ men tiêu hoá, không có đủ các vi sinh vật hỗ trợ cho quá trình tiêu hoá, không có đủ các tế bào hấp thu… Trong những trường hợp này, sử dụng các loại thực phẩm rất giàu dưỡng chất, hoặc cố gắng cho bé ăn nhiều hơn bình thường là điều gây hại hơn là có lợi. Không ít phụ huynh nóng ruột về chuyện dinh dưỡng của con mình, vội vã sử dụng các loại thức ăn có mức năng lượng thật cao, cho trẻ ăn nhiều “đồ bổ” hoặc thậm chí dùng các loại thuốc kích thích ngon miệng hoặc sản phẩm có năng lượng cao để bé có thể nuốt vào dạ dày một số lượng thức ăn lớn nhất có thể. Dễ hiểu là điều này không mang lại kết quả gì về dinh dưỡng, thậm chí còn gây “ép phê ngược”, tức là trẻ ngày càng biếng ăn nặng hơn mà tình trạng dinh dưỡng vẫn không cải thiện.

Vậy thì, cần làm những gì để đảm bảo là hệ tiêu hoá của trẻ hoạt động tốt? Nếu trẻ không bị suy dinh dưỡng và không bị bệnh, hệ tiêu hoá vẫn còn có thể làm việc bình thường, tốt nhất vẫn là cho trẻ sử dụng các loại thực phẩm bình thường với số lượng bình thường và được chế biến bình thường theo độ tuổi, và cố gắng khắc phục tình trạng biếng ăn của trẻ bằng cách thay đổi thói quen ăn uống và bù đắp dinh dưỡng thiếu hụt nếu có bằng các loại sữa công thức có mức năng lượng bình thường nhưng cân đối về thành phần dưỡng chất.

Nếu trẻ đã suy dinh dưỡng, đã bị bệnh kéo dài, nhất là bệnh lý đường tiêu hoá như tiêu chảy mạn, hội chứng kém hấp thu… cần chú trọng đến việc phục hồi chức năng đường tiêu hoá trước khi phục hồi dinh dưỡng. Tuỳ từng trường hợp cụ thể, thầy thuốc có thể dùng thêm các loại men tiêu hoá, các chất bổ sung giúp tái tạo niêm mạc ruột, các loại vi sinh vật có lợi hoặc các chất xơ có lợi cho hệ tiêu hoá. Bên cạnh đó, cần một chế độ dinh dưỡng nhẹ nhàng với hệ tiêu hoá, ưu tiên đủ năng lượng từ chất bột đường trước rồi mới dần dần tăng các chất dinh dưỡng khó tiêu hoá hấp thu lên sau. Sữa có thể được dùng như một loại thực phẩm nhẹ nhàng và dễ tiêu hoá để bù vào khẩu phần thiếu hụt trong giai đoạn này.

Nhiều người sẽ nghi ngờ: “Không phải sữa khó tiêu hơn thức ăn à?” Câu trả lời là: “Hãy nhìn những đứa bé mới sinh, non nớt, nhỏ xíu, yếu đuối, không ăn được bất cứ thức ăn nào, và thức ăn duy nhất chúng có thể dùng là sữa!”

THS.BS ĐÀO THỊ YẾN PHI – SGTT